TEKNİK MAKALE

Bina Soğutma Yükü Hesabının Temel Adımları

Duyulur ve gizli yükler, bina kabuğu, güneş, iç kazançlar ve dış hava hesabı: 100 m² ofis örneği, eşzamanlılık, üfleme debisi ve cihaz seçimiyle ayrıntılı soğutma yükü rehberi.

1. Soğutma yükü nedir; cihaz kapasitesinden farkı ne?

Soğutma yükü, bir mahallin hedeflenen sıcaklık ve nem koşullarını korumak için belirli bir anda uzaklaştırılması gereken ısı akışıdır. Birimi W veya kW’tır. Binanın bir günde tükettiği enerji ise kWh ile ifade edilir. 10 kW soğutma yükü ile 10 kWh enerji aynı büyüklük değildir; bu ayrım hesap, cihaz seçimi ve işletme değerlendirmesinde korunmalıdır.

Soğutma yükü hesabının amacı yalnız “kaç kW klima gerekir?” sorusunu yanıtlamak değildir. Hangi mahallin hangi saatte yük oluşturduğu, yükün ne kadarının sıcaklık düşürmeye ve ne kadarının nem almaya karşılık geldiği, dış havanın nerede şartlandırıldığı ve sistemin kısmi yükte nasıl çalışacağı da belirlenir.

Bu rehber, konfor amaçlı bir ofis örneği üzerinden hesabın mantığını açıklar. Sayısal örnek bağımsız bir eğitim hesabıdır; konuma ait meteorolojik tasarım verisi veya belirli bir cihaz seçimi değildir. Hastane, mutfak, laboratuvar, veri merkezi ve proses alanlarında kullanım koşullarına özgü ilave yükler ve gereklilikler bulunur.

2. Isı kazancı, mahal yükü ve batarya yükünü ayırın

Bir odaya giren ısının tamamı aynı anda oda havasına geçmez. Güneşin zemine ulaşan bölümü veya insanların yaydığı ışınımsal ısı önce yüzeylerde depolanabilir; daha sonra havaya aktarılır. Bu nedenle anlık ısı kazancı ile aynı saatin soğutma yükü her durumda eşit değildir.

Mahallin soğutma yükü, mahal şartlarını korumak için gereken yükü ifade eder. Klima santralinin batarya yükü ise sistem düzenine bağlı olarak dış hava, fan ısısı, kanal kazancı ve başka bileşenler de içerebilir. Mahal ve batarya yükünü aynı tabloda tanımsız biçimde toplamak kapasiteyi yanlış büyütebilir.

ASHRAE’nin konut dışı binalar için açıklamalarında ısı dengesi ve ışınımsal zaman serisi yöntemleri ele alınır. Kullanılan yöntemin zamana bağlı etkileri nasıl değerlendirdiği hesap raporunda belirtilmelidir. Kaynak: https://handbook.ashrae.org/Handbooks/F25/SI/F25_Ch18/F25_Ch18_si.aspx

Pratik bir sınır tanımı yapın: “Bu tablo odayı mı, fan-coil’i mi, dış hava santralini mi, yoksa merkezi soğutma üretimini mi kapsıyor?” Her yük kalemi, bir kez ve doğru sınırda yer almalıdır.

3. Duyulur ve gizli yük neden ayrı hesaplanır?

Duyulur yük, hava sıcaklığını değiştiren bileşendir. Duvar ve cam iletimi, güneş, aydınlatma ve birçok elektrikli cihaz ağırlıklı olarak duyulur yük üretir. Gizli yük ise nemin uzaklaştırılmasına karşılık gelir. İnsanlar, nemli dış hava, kapı açılmaları ve bazı süreçler gizli yük oluşturabilir.

Toplam yük ve duyulur ısı oranı aşağıdaki gibi tanımlanır:

Qtoplam = Qduyulur + Qgizli
SHR = Qduyulur / Qtoplam

Örneğin 8 kW duyulur ve 2 kW gizli yük bulunan bir mahalde toplam yük 10 kW, SHR 0,80’dir. Seçilen cihazın aynı çalışma koşullarındaki toplam kapasitesinin 10 kW olması tek başına yeterli değildir; duyulur ve gizli kapasitesinin yük dağılımını karşılaması da gerekir.

Nemli bir mahalde cihaz odayı hızla soğutup kapanırken yeterli nem alamayabilir. Bu nedenle özellikle düşük duyulur yük, yüksek dış hava nemi ve kısmi yük koşulları incelenmelidir. Trane’in nem kontrolü açıklamaları, yalnız pik toplam kapasite seçiminin bütün işletme koşullarında nem kontrolünü garanti etmediğini gösterir. Kaynak: https://www.trane.com/content/dam/Trane/Commercial/global/products-systems/education-training/engineers-newsletters/airside-design/enews_29_04_082800.pdf

4. İlk adım: hesap sınırını ve mimari veriyi oluşturun

Binayı tek bir toplam alan olarak görmek yerine kullanım, yönlenme ve çalışma saatleri farklı olan mahallere ayırın. Batıya bakan toplantı odası ile iç ofis aynı yük profiline sahip değildir. En üst katın çatı etkisi bulunurken ara katın üstünde aynı şartlarda bir mahal olabilir.

Her mahal için şu veriler hazırlanmalıdır:

  • Net kullanım alanı, yükseklik, hacim ve mahal kodu.
  • Dış duvar, çatı, pencere, döşeme ve komşu hacim alanları.
  • Cephe yönü, gölgelenme, pencere boyutu ve cam özellikleri.
  • Duvar/çatı katmanları, U değerleri ve ısıl kütle bilgisi.
  • İnsan sayısı, faaliyet türü ve saatlik kullanım programı.
  • Aydınlatma ve ekipman güçleri ile çalışma oranları.
  • İç ortam sıcaklık/nem hedefi ve dış hava ihtiyacı.
  • Kapı açılması, sızma, egzoz ve basınçlandırma koşulları.

Dış duvar alanından pencere alanını düşürün; pencereyi hem cam hem opak duvar olarak saymayın. Şartlandırılmış iki benzer mahal arasındaki duvarı dış duvar gibi değerlendirmeyin. Komşu hacim farklı sıcaklıktaysa ilgili sınır koşulunu ayrıca tanımlayın.

5. Dış hava ve iç ortam tasarım koşulları

Dış hava için şehir adı ve tek bir sıcaklık değeri yeterli değildir. Kuru termometre sıcaklığı, nemi tanımlayan uygun veri, rakım/basınç, güneş bilgisi ve tasarımın aşılma sıklığı gerekir. Seçilen meteorolojik kayıt ve tasarım kriteri raporda açıkça yazılmalıdır.

En yüksek kuru termometre sıcaklığı ile en yüksek nem değerini farklı zamanlardan alıp tek bir dış hava noktası oluşturmayın. Bu bileşim gerçekte oluşmayan aşırı bir senaryo yaratabilir. Sıcaklık piki ve nem yükünün kritik olduğu koşullar gerektiğinde ayrı tasarım senaryoları olarak değerlendirilir.

İç koşullar kullanım amacına göre belirlenir. Bu yazıdaki 25 °C ve yaklaşık 0,010 kg su/kg kuru hava nem oranı eğitim amaçlı kabullerdir; bütün binalar için zorunlu hedef değildir. Bağıl nem ile nem oranı aynı kavram değildir: aynı bağıl nem, farklı sıcaklıklarda farklı miktarda su buharı anlamına gelir.

Rakım arttığında hava yoğunluğu değişir. Deniz seviyesine yakın koşullarda kullanılan yaklaşık katsayıların yüksek rakımda olduğu gibi alınması debi ve yük hesabını etkileyebilir. Psikrometrik özellikler seçilen yerel basınçla değerlendirilmelidir.

6. Duvar, çatı ve cam iletim yükleri

Kararlı iletim hesabının temel bağıntısı şöyledir:

Qiletim = U × A × ΔT

U W/(m²·K), A m² ve sıcaklık farkı K girildiğinde sonuç W çıkar. Örneğin U = 1,8 W/(m²·K), cam alanı 20 m² ve dış/iç sıcaklık farkı 10 K için cam iletim kazancı 360 W’tır. Bu sonuç camdan geçen güneş kazancını içermez.

Opak dış yüzeylerde güneşin yüzeyi ısıtması, yüzey rengi ve malzemenin ısıl depolaması önemlidir. Bu nedenle gerçek saatlik soğutma hesabında yalnız dış hava sıcaklığını kullanarak U×A×ΔT uygulamak yetersiz kalabilir. Benimsenen yöntem; eşdeğer dış sıcaklık, yüzey ısı dengesi veya zamana bağlı iletim etkilerini uygun biçimde ele almalıdır.

Çatıdaki en yüksek ısı kazancı ile mahaldeki en yüksek yük aynı saatte oluşmayabilir. İzolasyon kalınlığı kadar katmanların ısıl özellikleri ve çalışma programı da sonucu etkiler. Aşağıdaki örnekte kullanılan “etkin sıcaklık farkları” verilmiş eğitim kabulleridir; dinamik hesap sonucu gibi sunulmamaktadır.

7. Camdan gelen güneş yükü nasıl değerlendirilir?

Güneş kazancı; cam alanı, yönlenme, saat, ışınım, camın güneş ısı kazanç katsayısı ve gölgeleme ile ilişkilidir. Basitleştirilmiş bir ön değerlendirme için şu ifade kullanılabilir:

Qgüneş ≈ Acam × I × SHGC × Fgölge

I cam düzlemine gelen ışınımı W/m² olarak temsil eder. Yatay yüzey ışınımını bütün dikey cephelere aynen uygulamayın. SHGC, cam sistemi üzerinden içeri giren güneş enerjisinin oranını ifade eder; camın U değeriyle aynı özellik değildir.

20 m² cam, 450 W/m² ışınım, SHGC = 0,40 ve bağımsız dış gölgeleme için Fgölge = 0,70 alınırsa kazanç 2.520 W olur. Bu ifade, öğretici bir anlık güneş kazancı hesabıdır. Nihai soğutma yükünde güneşin ışınımsal kısmının yüzeylerde depolanması ve saatlik etkisi ayrıca değerlendirilir.

Gölgelemenin etkisi cam verisine veya yazılım modeline zaten işlenmişse aynı azaltmayı ikinci kez uygulamayın. İç perde, dış güneş kırıcı ve komşu bina gölgesi aynı fiziksel etkiye sahip değildir. Özellikle batı cephesindeki düşük açılı güneş için gerçek geometrinin modellenmesi önemlidir.

8. İnsan, aydınlatma ve ekipman yükleri

İnsan yükü, kişi sayısının faaliyet ve iç ortam koşullarına uygun kişi başı duyulur/gizli değerlerle çarpılmasıyla belirlenir. Oturarak çalışan kişi ile fiziksel faaliyet gösteren kişi aynı kazancı oluşturmaz. Pik kişi sayısı ve saatlik doluluk programı ayrı kaydedilmelidir.

Örnekte 10 kişi için kişi başına 75 W duyulur ve 55 W gizli yük kabul edilmiştir. Böylece 750 W duyulur ve 550 W gizli kazanç bulunur. Bu değerler hesap öğretmek için seçilmiştir; her ofis için kullanılacak sabit standart değerler değildir.

Aydınlatmada gerçek kurulu güç veya doğrulanmış W/m² değeri kullanılır. Çalışma programı, sürücü/ballast etkileri ve ısının mahale mi dönüş plenumuna mı geçtiği incelenir. Bir yazılım bu etkileri ayrı hesaplıyorsa elle eklenen düzeltmelerle tekrar saymayın.

Ekipman etiket gücü her zaman mahale bırakılan ısıya eşit değildir. Kullanım oranı, yük oranı, standby tüketimi ve ısının mahal dışında atılması dikkate alınmalıdır. Motor, yazıcı, bilgisayar, mutfak cihazı ve sunucu farklı çalışma özellikleri taşır. Doğrulanmış ekipman listesi olmadan bütün alanlara aynı yüksek W/m² kabulünü uygulamak seçimleri gereksiz büyütebilir.

9. Havalandırma ve hava sızmasının duyulur yükü

Havalandırma kontrollü dış hava girişidir; infiltrasyon ise kaçaklardan ve kapı açılmalarından kaynaklanan kontrolsüz hava hareketidir. Birbirinden farklı kalemlerdir. Ancak aynı hava miktarını hem havalandırma hem sızma olarak yazmak iki kez saymak anlamına gelir.

Yaklaşık duyulur dış hava yükü şu bağıntıyla hesaplanabilir:

Qduyulur,hava = ρ × V̇ × cp × (Tdış − Tiç)

ρ kg/m³, V̇ m³/s ve cp kJ/(kg·K) kullanılırsa sonuç kW’tır. ρ = 1,20 kg/m³ ve cp = 1,006 kJ/(kg·K) kabulleriyle 0,10 m³/s dış hava, 35 °C’den 25 °C’ye getirilirken yaklaşık 1,207 kW duyulur yük oluşturur. 0,10 m³/s, 360 m³/h’ye eşittir.

Dış hava debisi kullanım, kişi sayısı, alan ve benimsenen havalandırma gerekliliklerinden belirlenir. Örnekteki 360 m³/h yalnız verilen bir tasarım girdisidir; on kişilik her ofis için yeterli debi olduğu iddia edilmemektedir.

Sızma hesabında bina sızdırmazlığı, rüzgâr, kapılar, egzoz ve iç/dış basınç farkı değerlendirilir. Pozitif basınçlı bir binada sızmayı sıfır kabul etmek de kapı etkilerini ölçmeden yüksek bir sabit hava değişimi eklemek de gerekçelendirilmelidir.

10. Gizli dış hava yükü ve entalpi kontrolü

Dış havanın nem oranı iç ortamdan yüksekse dış hava sıcaklık yükünün yanında nem alma yükü de getirir. Yaklaşık hesapta:

Qgizli,hava ≈ ṁkuru hava × hfg × (wdış − wiç)

w kg su/kg kuru hava, hfg kJ/kg ve kütlesel debi kg kuru hava/s girildiğinde sonuç kW olur. Ön hesapta 0,10 m³/s için kuru hava kütlesel debisini yaklaşık 0,12 kg/s, hfg’yi 2.500 kJ/kg ve nem oranı farkını 0,006 kg/kg alırsak gizli yük 1,80 kW çıkar.

Buradaki kütlesel debi yaklaşımı ve sabit özellikler sadeleştirmedir. Hassas hesapta özgül hacim, kuru hava kütlesel debisi ve psikrometrik durumlar birlikte kullanılmalıdır. “Dış hava %60 nemli” demek tek başına gizli yük hesabı yapmaya yetmez.

Toplam dış hava yükü entalpi farkından da hesaplanabilir:

Qtoplam,hava = ṁkuru hava × (hdış − hiç)

Bu toplamı, aynı dış hava için hesaplanmış duyulur ve gizli yüklerin üstüne eklemeyin. Bunlar aynı enerji farkını değerlendiren alternatif kontrol yollarıdır. Sabit katsayılı yaklaşık ayrıştırma ile entalpi hesabı arasında küçük farklar bulunabilir; nihai sistem hesabında tek ve tutarlı bir psikrometrik yöntem kullanın. Durum noktalarının değerlendirilmesi için üretici teknik açıklaması: https://trace3dplus.help.trane.com/design_psychrometrics.html

11. Isı geri kazanımı dış hava yükünü nasıl değiştirir?

Isı geri kazanım cihazı dış havayı iç ortama göre ön şartlandırabilir. Ancak bütün yükleri tek bir “verim” katsayısıyla azaltmak doğru değildir. Duyulur sıcaklık etkinliği ile nem transferi etkinliği ayrı özelliklerdir; cihazın tipi, hava debisi ve giriş koşulları belirleyicidir.

Örneğin yalnız duyulur geri kazanım sağlayan bir cihazda dış hava sıcaklığı yaklaşabilirken nem oranı yükü aynı ölçüde düşmeyebilir. Bu nedenle gizli yük otomatik olarak sıfırlanmaz. Cihazın katalog performansı, bypass durumu, iki hava akışının debi dengesi ve fan enerji etkisi kontrol edilir.

Yazılımda geri kazanım çıkışındaki hava durumu bataryaya giriş olarak modellenmişse dış hava yükünü bir kez daha etkinlikle azaltmayın. Kullanılan hesabın sınırını “geri kazanım öncesi” veya “sonrası” olarak açıkça yazın.

12. 100 m² ofis için adım adım eğitim hesabı

Örnek, bileşenleri ve birimleri öğretmek için basitleştirilmiştir. Opak yüzey etkin farkları ve güneş kazancının yük olarak alınması verilmiş kabullerdir; sonuç saatlik HB/RTS hesabının yerine geçmez. İnfiltrasyon, geri kazanım, fan/kanal kazancı ve başka mahal yükleri bu örneğe dahil değildir.

GirdiEğitim kabulü
Alan ve kişi sayısı100 m², 10 kişi
İç/dış kuru termometre sıcaklığı25 / 35 °C
İç/dış nem oranı0,010 / 0,016 kg/kg kuru hava
Net opak dış duvar60 m²; U = 0,60 W/(m²·K); etkin fark 14 K
Çatı100 m²; U = 0,40 W/(m²·K); etkin fark 20 K
Cam20 m²; U = 1,80 W/(m²·K)
Cam düzlemi ışınımı ve güneş özellikleri450 W/m²; SHGC 0,40; gölge katsayısı 0,70
Aydınlatma8 W/m²; çalışma oranı 0,90
Ekipman1.200 W; mahale ısı bırakma/çalışma çarpanı 0,75
Dış hava0,10 m³/s; yaklaşık ρ 1,20 kg/m³

Önce bina kabuğu ve iç kazançları hesaplayalım. Duvar yükü 0,60×60×14 = 504 W; çatı 0,40×100×20 = 800 W; cam iletimi 1,80×20×10 = 360 W olur. Güneş için 20×450×0,40×0,70 = 2.520 W bulunur. İnsan duyulur yükü 10×75 = 750 W, gizli yükü 10×55 = 550 W’tır. Aydınlatma 8×100×0,90 = 720 W, ekipman 1.200×0,75 = 900 W alınır.

BileşenDuyulur yükGizli yük
Duvar0,504 kW0
Çatı0,800 kW0
Cam iletimi0,360 kW0
Basitleştirilmiş güneş etkisi2,520 kW0
İnsan0,750 kW0,550 kW
Aydınlatma0,720 kW0
Ekipman0,900 kW0
Mahal ara toplamı6,554 kW0,550 kW
İşlenmemiş dış hava1,207 kW1,800 kW
Dış hava dahil ön toplam7,761 kW2,350 kW

Mahal ara toplamı 7,104 kW, dış hava dahil ön toplam ise 10,111 kW’tır. Son satırın duyulur ısı oranı yaklaşık 0,768 olur. Bu toplam, mahal ve işlenmemiş dış havayı aynı seçim sınırında ele alan sadeleştirilmiş bir değerlendirmedir; cihazın veya merkezi bataryanın kesin kapasitesi değildir.

Örneğin dış hava ayrı bir santralde mahal koşullarına kadar şartlandırılıyorsa fan-coil’e dış hava yükünün tamamını tekrar eklemek doğru olmaz. Santralin batarya yükü ve mahale üflediği havanın etkisi ayrı değerlendirilir. Dış hava doğrudan odaya geliyorsa mahal cihazının karşılaması gereken yük farklıdır.

13. Duyulur yükten üfleme hava debisine geçiş

Hava ile soğutulan bir mahalde duyulur yük, üfleme ve oda sıcaklığı farkıyla ilişkilidir:

V̇üfleme = Qduyulur,mahal / [ρ × cp × (Toda − Tüfleme)]

Örnekte 6,554 kW mahal duyulur yükü, 25 °C oda ve 14 °C üfleme kabul edilirse yaklaşık 0,494 m³/s, yani 1.777 m³/h hava bulunur. Bu miktar dış hava ihtiyacı değildir; örnek sistemin mahale verdiği toplam üfleme debisinin duyulur yük üzerinden ilk tahminidir.

14 °C burada verilmiş bir kabuldür. Menfez yerleşimi, hava hızı, cereyan riski, yoğuşma, nem alma ve cihaz sınırlarıyla kontrol edilmelidir. Gizli yükün karşılanması için gerekli üfleme nem oranı da ayrıca değerlendirilir; sıcaklık hesabı tek başına uygun psikrometrik çözümü kanıtlamaz.

Dış hava miktarını üfleme debisiyle, üfleme debisini batarya kapasitesiyle karıştırmayın. Karışım havalı bir santralde dış hava ve dönüş havasının durumları batarya giriş koşulunu belirler; batarya çıkış koşulu ise seçilen cihaz ve kontrol düzenine bağlıdır.

14. Mahal pikleri ile bina piki aynı şey değildir

Her mahallin en yüksek yükü farklı saatte oluşabilir. Doğu cephesi sabah, batı cephesi öğleden sonra daha fazla güneş etkisi görebilir. Bu nedenle terminal cihazlar kendi mahal pikleriyle değerlendirilirken merkezi sistem için aynı andaki yüklerin toplamı incelenir.

SaatDoğu mahalBatı mahalAynı andaki toplam
10.008 kW4 kW12 kW
15.005 kW9 kW14 kW

Bu iki saatlik eğitim örneğinde mahal piklerini ayrı ayrı toplamak 17 kW verir; gösterilen saatler içindeki ortak pik 14 kW’tır. Gerçek bina için gün içindeki diğer saatler, farklı tasarım günleri ve bütün mahaller değerlendirilmeden 14 kW nihai sonuç kabul edilemez.

Eşzamanlılık, açıklamasız bir azaltma katsayısı değildir. Hesabın saatlik programından ve kullanım senaryolarından türetilmelidir. Toplantı salonu veya etkinlik alanında tam doluluk başka yüklerle aynı zamana gelebilir; genel ofis varsayımıyla kapasite azaltılmamalıdır.

15. Cihaz seçimine geçerken hangi kontroller yapılır?

Yük hesabı tamamlandıktan sonra cihaz kapasitesinin hangi koşullarda verildiğini inceleyin. Katalog toplam kapasitesi, projenin dış hava sıcaklığı, iç kuru/yaş termometre koşulu, hava debisi veya soğuk su sıcaklıklarıyla aynı şartlarda olmayabilir. Kapasiteyi gerçek seçim noktasında doğrulayın.

Duyulur ve gizli kapasite, minimum kapasite, kontrol aralığı, ses ve hava dağılımı birlikte değerlendirilir. Fan-coil için su debisi ve su tarafı kaybı; hava santrali için batarya giriş/çıkış durumları, fan ısısı ve basınç kaybı; DX cihaz için ilgili üretici düzeltmeleri dikkate alınır.

Kapasiteyi gelişi güzel büyütmek her sorunu çözmez. Özellikle nem kontrolü açısından kısa çalışma süreleri sorun yaratabilir. Belirsizliği azaltmak için veri doğrulanmalı; gerekiyorsa kullanılan kapasite payı ayrı ve gerekçeli yazılmalıdır. Her kaleme eklenen payın üstüne cihazda ikinci büyük pay eklemekten kaçının.

16. Yazılımla hesap yaparken denetlenmesi gerekenler

Yazılım kullanmak, giriş verilerini doğrulama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Yönlenme, cam SHGC’si, gölge geometrisi, mahal programları, dış hava tanımı ve cihaz yükleri yanlışsa ayrıntılı rapor da yanlış sonucu ayrıntılı şekilde sunar.

Modelin zon sınırları ile gerçek HVAC zonlarını karşılaştırın. Net duvar alanları, çatı altında bulunan mahaller ve komşu hacim sıcaklıkları kontrol edilmelidir. Yazılımın aydınlatmayı dönüş havasına aktarması veya dış havayı sistem seviyesinde hesaplaması gibi kabuller öğrenilmelidir.

Saatlik ısı dengesi yaklaşımının nasıl kurulduğuna ilişkin teknik açıklamalar EnergyPlus Engineering Reference içinde bulunur. Kaynak: https://energyplus.net/assets/nrel_custom/pdfs/pdfs_v24.2.0/EngineeringReference.pdf

En az bir temsilî mahali bağımsız el hesabıyla karşılaştırın. El hesabı dinamik modele eşit çıkmak zorunda değildir; büyük fark varsa nedenini bileşen bazında araştırın. Yalnız toplam kW veya W/m² karşılaştırması, yükün yanlış yerde sayıldığını göstermeyebilir.

17. Sık yapılan hatalar ve sahadaki sonuçları

Yalnız m² başına bir katsayıyla cihaz seçmek: Alan bazlı değerler ön kontrol için kullanılabilir; fakat yönlenme, cam, kullanım ve dış hava etkisini tek başına açıklamaz. Aynı büyüklükteki iç ofis ve cam cepheli toplantı odası farklı yük ister.

Cam U değeriyle güneş etkisini hesaplamak: U iletim, SHGC ise güneş kazancıyla ilgilidir. Birini diğerinin yerine kullanmak yük dağılımını bozar.

Dış hava gizli yükünü atlamak: Sıcaklık uygun görünürken bağıl nem yüksek kalabilir. Nem oranı ve şartlandırma sınırı kontrol edilmelidir.

Bütün mahal piklerini merkezi kapasite diye toplamak: Saatlik eşzamanlı yükler yerine farklı zamanların maksimumları birleştirilmiş olabilir. Merkezi pik, sistemin gerçek yük programından bulunur.

Geri kazanım veya gölge azaltmasını iki kez uygulamak: Hem modelde hem elle yapılan aynı düzeltme kapasiteyi olduğundan küçük gösterebilir. Her katsayının hangi fiziksel etkiyi temsil ettiği kayıt altına alınmalıdır.

Fan ısısını yanlış yerde eklemek: Fanın bataryadan önce veya sonra olması havanın durumunu ve gerekli batarya çıkış koşulunu etkiler. Fan enerjisini mahal, sistem veya batarya hesabında iki kez saymayın.

18. Hesap raporu ve devreye alma kontrol listesi

Hesap raporu, sonucu başka bir mühendisin yeniden izleyebileceği şekilde düzenlenmelidir. Her mahal için duyulur/gizli yük, pik saat, dış hava miktarı ve hangi yüklerin sistem seviyesine taşındığı belirtilir. Mimari ve cihaz verileri değiştiğinde hangi hesapların yenileneceği açık olmalıdır.

  • Meteorolojik tasarım verisi ve yerel basınç kaydedildi mi?
  • İç sıcaklık/nem hedefi ve kullanım programı tanımlandı mı?
  • Net yüzey alanları, yönlenme ve cam/gölge özellikleri doğrulandı mı?
  • İnsan ve ekipman kabulleri gerçek kullanım senaryosuna uyuyor mu?
  • Duyulur ve gizli bileşenler ayrı gösterildi mi?
  • Havalandırma ve sızma aynı havayı iki kez sayıyor mu?
  • Mahal, santral bataryası ve merkezi sistem sınırları ayrıldı mı?
  • Merkezi kapasite için saatlik eşzamanlı yükler incelendi mi?
  • Cihaz kapasitesi gerçek çalışma koşullarında kontrol edildi mi?
  • Kısmi yükte sıcaklık ve nem kontrolü değerlendirildi mi?

Devreye almada dış hava ve toplam üfleme debileri, iç/dış hava durumları ve cihaz ayarları ölçülür. Ölçüm anının doluluk ve dış hava koşulları raporlanır. Tasarım yükünün oluşmadığı bir günde yapılan sıcaklık ölçümü tek başına pik kapasiteyi kanıtlamaz; hesap ve performans verisiyle birlikte değerlendirilir.

19. Kaynaklar ve kullanım sınırı

Bu yazının sayısal örneği, yük bileşenlerini ve birimleri öğretmek amacıyla hazırlanmıştır. Varsayımsal yüzey etkin farkları, kişi kazançları ve çalışma oranları kullanılmıştır. Gerçek bina için nihai sonuç, benimsenen hesap yöntemi ve doğrulanmış proje verileriyle bulunmalıdır.

Projede benimsenen güncel standartlar, kullanımın özel gereklilikleri ve üretici seçim verileri ayrıca doğrulanmalıdır. İyi bir soğutma yükü hesabı yalnız toplam kapasiteyi değil, bu kapasitenin hangi saatte, hangi mahalde ve hangi duyulur/gizli dağılımla gerektiğini açıklamalıdır.

← Tüm makalelerTeknik geri bildirim →